Tại sao sầu riêng 50–75 ngày bị nứt trái?

Giai đoạn 50–75 ngày sau khi đậu trái là thời kỳ rất nhạy cảm trong quá trình nuôi trái sầu riêng. Với giống Ri6, giai đoạn rủi ro thường rơi vào khoảng 50–60 ngày; với Monthong/Dona, thời điểm này có thể kéo dài đến 60–75 ngày. Đây là lúc trái bước vào pha “vô cơm”, phần ruột tăng nhanh về thể tích và khối lượng. Nếu vỏ trái không đủ độ bền, không đủ khả năng co giãn hoặc gặp sốc nước, hiện tượng nứt vỏ, nứt đít trái, nứt dọc hộc rất dễ xảy ra.

1. Cơ chế sinh lý gây nứt trái sầu riêng giai đoạn 50–75 ngày

Về mặt sinh lý thực vật, vỏ quả sầu riêng được cấu tạo từ các lớp tế bào biểu bì và mô vỏ liên kết với nhau bằng hệ pectin. Khi trái bước vào pha vô cơm, phần ruột tích lũy đường, tinh bột và nước nhanh chóng. Quá trình này làm áp suất thẩm thấu bên trong trái tăng mạnh, kéo nước di chuyển vào mô ruột nhiều hơn.

Trong điều kiện bình thường, vỏ trái phải tiếp tục phân chia và kéo giãn để thích nghi với tốc độ phát triển của cơm. Tuy nhiên, nếu vỏ thiếu Canxi (Ca), Bo (B) và Silic (Si), cấu trúc thành tế bào sẽ yếu, độ đàn hồi giảm và khả năng chịu lực kém. Khi áp lực bên trong vượt quá sức chịu kéo của vỏ, trái sẽ xuất hiện vết nứt.

2. 4 nguyên nhân chính khiến sầu riêng 50–75 ngày bị nứt trái

2.1. Mất cân bằng dinh dưỡng: thừa Đạm, thiếu Canxi - Bo - Silic

Việc sử dụng quá nhiều phân bón có hàm lượng Đạm cao trong giai đoạn nuôi trái có thể làm mô vỏ mềm, mọng nước và kém bền. Trong khi đó, thiếu Canxi làm thành tế bào yếu, thiếu Bo làm giảm khả năng phân chia tế bào mới, còn thiếu Silic làm giảm lớp bảo vệ cơ học trên bề mặt vỏ và gai sầu riêng.

2.2. Biến động ẩm độ đất đột ngột gây sốc nước

Sau thời gian nắng hạn, đất khô và rễ giảm hoạt động. Nếu gặp mưa lớn bất chợt hoặc tưới nước quá đẫm, rễ sầu riêng có thể hút nước ồ ạt. Lượng nước này được vận chuyển nhanh lên trái, làm phần cơm trương mạnh trong khi vỏ chưa kịp thích nghi.

2.3. Cạnh tranh dinh dưỡng do cây đi đọt non

Khi cây sầu riêng đi đọt trong giai đoạn 50–75 ngày, đọt non sẽ cạnh tranh mạnh dinh dưỡng với trái. Canxi là nguyên tố di động kém trong cây, thường ưu tiên theo dòng thoát hơi nước về mô non đang sinh trưởng. Vì vậy, nếu cây đi đọt mạnh, trái có thể bị thiếu hụt Canxi cục bộ, khiến vỏ mỏng và dễ nứt.

2.4. Nấm Phytophthora làm suy yếu vỏ trái

Nấm Phytophthora sp. thường phát triển mạnh trong điều kiện mưa nhiều, ẩm độ cao và vườn thiếu thông thoáng. Khi tấn công vào vùng đít trái, kẽ gai hoặc hộc trái, nấm có thể làm mô vỏ bị thâm nâu, hoại tử và giảm độ đàn hồi.

3. Bảng phân loại các kiểu nứt trái sầu riêng thường gặp

4. Quy trình hạn chế nứt trái sầu riêng giai đoạn 50–75 ngày

Để hạn chế nứt trái, nhà vườn không nên chỉ xử lý một yếu tố đơn lẻ. Cần kết hợp quản lý nước, dinh dưỡng, đọt non và nấm bệnh theo một quy trình đồng bộ.

5. Cách xử lý khẩn cấp khi vườn đã xuất hiện nứt trái

• Giảm 30–50% lượng nước tưới trong ngắn hạn để giảm áp lực thẩm thấu lên trái.
• Thu gom hoặc loại bỏ trái nứt nặng nếu vết nứt đã ăn sâu vào cơm để tránh lây lan nấm bệnh.
• Sát khuẩn vết nứt bằng hoạt chất phù hợp như gốc Đồng hoặc nhóm thuốc phòng nấm theo khuyến cáo kỹ thuật.
• Phun Canxi-Bo-Silic cho các trái chưa bị nứt nhằm gia cố thành tế bào và tăng độ bền vỏ.
• Tạm dừng phân Đạm trong 7–10 ngày để tránh thúc mô non và làm trái tiếp tục tăng trưởng mất kiểm soát.

6. Câu hỏi thường gặp về nứt trái sầu riêng 50–75 ngày